Kontrast
A A A
Polski BIP Gminy Kocmyrzów-Luborzyca

Uroczysty pochówek żołnierzy węgierskich poległych w 1914 roku na terenach naszej gminy

25 listopada 2025 roku odbyła się uroczystość pochówku pięciu żołnierzy armii węgierskiej poległych w trakcie działań wojennych określanych jako bitwa pod Krakowem, toczonych pomiędzy dolinami Prądnika i Dłubni w dniach 16–28 listopada 1914 roku.

Poległymi byli żołnierze 39 Węgierskiej Dywizji Obrony Krajowej (honvéd), najprawdopodobniej walczący w szeregach 16. pułku piechoty honvédu. Zginęli w pierwszych dniach starć; w przypadku jednego z nich dokładna data śmierci pozostaje nieznana.

 

Szczątki żołnierzy zostały odkryte podczas archeologicznych prac poszukiwawczo-badawczych prowadzonych pod kierunkiem dr. Marcina Czarnowicza. Z myślą o godnym upamiętnieniu poległych, w 2024 roku, ze środków Wojewody Małopolskiego, urządzono nowy cmentarz według projektu zespołu dr. Czarnowicza. Ustawiony na nim pomnik z czarnego granitu, wykonany na Węgrzech, sfinansowany został przez Ministerstwo Obrony Narodowej Węgier. Miejsce lokalizacji cmentarza nie jest przypadkowe – właśnie tam odnaleziono mogiłę trzech spośród pięciu pochowanych żołnierzy, w tym dwóch zidentyfikowanych.

 

Pierwszym z nich był János Krizsán, urodzony w 1880 roku w miejscowości Vanyarc.
Drugim – József Varga, urodzony w 1878 roku w miejscowości, która dziś stanowi część słowackiej Rimavskiej Soboty; jednak zarówno nazwisko, jak i wyznanie wskazują na jego węgierskie pochodzenie. Obaj spoczywali w dawnym dołku strzeleckim wraz z trzecim, niezidentyfikowanym żołnierzem. Zostali pochowani wraz z kolejnym nieznanym honvédem odnalezionym w pobliżu dawnego okopu armii carskiej. Wszyscy ci czterej żołnierze polegli najprawdopodobniej między 17 a 19 listopada 1914 roku.

Ostatni z pięciu żołnierzy został odnaleziony po przeciwnej stronie doliny, podczas prac związanych z budową wodociągu na wzgórzu Kielnik. Zginął najpewniej w wyniku ostrzału pozycji tyłowych 16. pułku honvédu i został pierwotnie pochowany w leju po pocisku, w pobliżu miejsca śmierci.

W uroczystym pochówku wzięli udział przedstawiciele władz państwowych, wojskowych, samorządowych oraz instytucji z Polski i Węgier. Obecni byli m.in.: ppłk Antal Csik, attaché wojskowy reprezentujący Ambasadora Węgier w Polsce, dr Tibor Gerencsér, Konsul Generalny Węgier w Krakowie, delegacja Instytutu i Muzeum Historii Wojen MON Węgier z Budapesztu pod przewodnictwem ppłk. Györgya Hoblyáka – Zastępcy Dowódcy, por. Tibor Mikus, katolicki kapelan wojskowy, sierż. sztab. Ferenc Dániel Frank, trębacz, sierż. István Mudra, kierowca, Ágnes Schaffler, tłumacz , Stósz Flóra, pracownik MON Węgier, specjalista ds. Polski, Joanna Florkiewicz-Kamieniarczyk, Dyrektor Wydziału Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Dziedzictwa Narodowego MUW w Krakowie, reprezentująca Wojewodę Małopolskiego, wraz z zastępcą Marcinem Przewoźniakiem,, kpt. Bartłomiej Kosiński, reprezentujący Dowódcę 11. Małopolskiej Brygady Obrony Terytorialnej; jednostka wystawiła posterunek honorowy pod dowództwem ppor. Stanisława Łąpińskiego, dr Krzysztof Pęciak, przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, Andrzej Brak, Zastępca Nadleśniczego Nadleśnictwa Miechów, które wystawiło poczet sztandarowy, Marek Jamborski, Wójt Gminy Kocmyrzów-Luborzyca, wraz z przedstawicielami Urzędu Gminy oraz Rady Gminy, Zespół archeologów prowadzących badania pod kierunkiem dr. Marcina Czarnowicza, Delegacja Szkoły Podstawowej im. gen. Langiewicza w Goszczy, na czele z Dyrektor Marią Pęchalską, wraz z pocztem sztandarowym, Radosław Zębala – Radny Gminy Kocmyrzów – Luborzyca, Agnieszka Czekaj – sołtys Goszczy, Piotr Dudkiewicz – sołtys Sadowia, Ochotnicza Straż Pożarna z Goszczy z pocztem sztandarowym, Orkiestra Dęta TON z Goszczy, Agnieszka Kozłowska – Dyrektor Zakładu Gospodarki Komunalnej, Aneta Caba – Pełnomocnik ds. Promocji i komunikacji społecznej, Krystyna Braś, przedstawicielka Stowarzyszenia Aktywna Wieś w Goszczy, Delegacja Gromady Zuchowej „Leśna Przygoda”

Modlitwę za zmarłych poprowadzili: ks. por. Tibor Mikus, katolicki kapelan wojskowy z Węgier oraz ks. Mieszko Ćwiertnia.

Oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Ochotniczej Straży Pożarnej w Goszczy.

Obsługę pochówku zapewnił Zakład Pogrzebowy Marcina Lejdy z Dojazdowa.

Uroczystość stanowiła głęboko poruszające przypomnienie o losach żołnierzy, którzy ponad sto lat temu zginęli na terenach naszej gminy. Dzięki współpracy polskich i węgierskich instytucji, zaangażowaniu specjalistów oraz trosce lokalnej społeczności możliwe było godne upamiętnienie ich ofiary.

 

2025-11-27