Coraz mniej czasu na wymianę kotłów

Na terenie województwa małopolskiego obowiązują przepisy uchwały antysmogowej, których celem jest ograniczenie zanieczyszczenia powietrza i poprawa jego jakości. Zgodnie z jej zapisami od 1 maja 2024 roku obowiązuje zakaz użytkowania pozaklasowych kotłów na paliwa stałe, potocznie nazywanych „kopciuchami”. Oznacza to, że właściciele takich urządzeń byli zobowiązani do ich wymiany na nowoczesne i bardziej ekologiczne źródła ciepła.

Uchwała antysmogowa wprowadziła również ograniczenia dotyczące montażu nowych urządzeń grzewczych. Od 1 lipca 2017 roku wszystkie nowo instalowane kotły na węgiel, drewno lub pellet, a także kominki, muszą spełniać wymagania unijnego ekoprojektu (Ecodesign). W nowo budowanych domach oraz podczas modernizacji istniejących instalacji zaleca się stosowanie niskoemisyjnych źródeł ogrzewania, takich jak pompy ciepła, ogrzewanie gazowe lub elektryczne. Kotły na paliwa stałe są dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy spełniają wymagane normy emisyjne, posiadają automatyczny podajnik paliwa (z wyjątkiem kotłów zgazowujących drewno) oraz nie są wyposażone w ruszt awaryjny. O obowiązku spełnienia tych wymagań decyduje data pierwszego uruchomienia urządzenia w danym budynku.

Przepisy określają również wymagania dotyczące jakości stosowanych paliw. W Małopolsce obowiązuje zakaz spalania mułów i flotokoncentratów węglowych oraz węgla o wysokiej zawartości drobnych frakcji i wilgoci. Sprzedawca węgla ma obowiązek przekazać nabywcy świadectwo jakości paliwa. Zabronione jest także spalanie drewna i biomasy o wilgotności przekraczającej 20%. Aby drewno osiągnęło odpowiednią jakość opałową i emitowało mniej zanieczyszczeń, powinno być sezonowane przez co najmniej dwa sezony grzewcze.

Uchwała przewiduje także okresy przejściowe dla użytkowanych kotłów. Najstarsze urządzenia, które nie spełniały żadnych norm emisyjnych, należało wymienić do końca kwietnia 2024 roku. Kotły klasy 3 i 4 mogą być użytkowane jedynie do końca 2026 roku, natomiast kotły klasy 5, zainstalowane przed 1 lipca 2017 roku, mogą pracować do końca swojej żywotności.

Zmiany dotyczą również kominków. Od 1 maja 2024 roku można użytkować wyłącznie kominki spełniające wymagania ekoprojektu lub urządzenia o sprawności cieplnej wynoszącej co najmniej 80%. Informacje o sprawności powinny znajdować się w dokumentacji technicznej lub instrukcji obsługi. Kominki niespełniające tych wymagań należy wymienić albo wyposażyć w urządzenia ograniczające emisję pyłów.

Przepisy uchwały antysmogowej obowiązują na terenie całego województwa małopolskiego, z wyjątkiem Krakowa, który posiada odrębne regulacje. Obejmują one nie tylko budynki mieszkalne, ale również budynki gospodarcze, lokale usługowe, zakłady przemysłowe, szklarnie i tunele foliowe. Wymagania dotyczą także innych urządzeń spalających paliwa stałe, wykorzystywanych między innymi w gastronomii, suszarniach czy wędzarniach.

Kontrole przestrzegania przepisów prowadzą upoważnieni pracownicy urzędów gmin, Policja oraz Inspekcja Ochrony Środowiska. Właściciel urządzenia grzewczego ma obowiązek okazać dokumenty potwierdzające spełnienie wymagań uchwały, takie jak dokumentacja techniczna, instrukcja obsługi, certyfikaty lub wyniki badań. Brak wymaganej dokumentacji może zostać uznany za niespełnienie obowiązujących norm.

Za nieprzestrzeganie przepisów grozi mandat karny do 500 zł lub skierowanie sprawy do sądu, który może nałożyć grzywnę do 5 000 zł. Sankcje mogą być stosowane wielokrotnie, jeśli podczas kolejnych kontroli nadal stwierdzane będzie naruszenie obowiązujących przepisów.

Mieszkańcy planujący wymianę źródła ogrzewania mogą korzystać z dostępnych programów dofinansowania. Warto jednak pamiętać, że po zakończeniu naborów koszty modernizacji będą musiały zostać pokryte ze środków własnych.